Menangani Epidemik Penyakit Buah Pinggang Kronik

15 March 2024

KUALA LUMPUR, 15 Mac – Malaysia menghadapi wabak yang senyap tetapi semakin meningkat, iaitu Penyakit Buah Pinggang Kronik (PGK).

CKD ialah keadaan jangka panjang yang digambarkan sebagai kehilangan fungsi buah pinggang secara beransur-ansur dari semasa ke semasa. Mempengaruhi sebahagian besar populasi, CKD sebahagian besarnya kekal tidak kelihatan sehingga peringkat lanjut.

Kajian menunjukkan peningkatan CKD dalam kalangan rakyat Malaysia daripada 9.07 peratus pada tahun 2011 kepada 15.48 peratus pada tahun 2018, dengan hipertensi, diabetes mellitus, peningkatan BMI dan peningkatan usia merupakan  faktor risiko yang ketara .

Dr Rosnawati Yahya , pakar perunding nefrologi dan pakar pemindahan buah pinggang di Pusat Perubatan Sunway berkongsi pandangannya tentang perjuangan menentang CKD dalam kalangan rakyat Malaysia.

“Cabaran CKD ialah ia merupakan penyakit senyap. Tiada tanda atau gejala awal, dan akibatnya, ramai yang tidak menyedari mereka menghidapnya sehinggalah terlambat.

"Sebaik sahaja mereka didiagnosis, buah pinggang mereka berada di peringkat lanjut, di mana langkah-langkah yang digunakan untuk memperlahankan perkembangan CKD tidak begitu berkesan," katanya.

Hubungan Gaya Hidup Dengan Penyakit Buah Pinggang Kronik

Menurut kajian terbaru, hampir 15 peratus daripada populasi dewasa Malaysia terjejas oleh pelbagai peringkat CKD. Faktor yang paling membimbangkan ialah korelasi langsung antara CKD dan penyakit gaya hidup seperti diabetes, hipertensi, obesiti dan penyakit jantung.

Satu  kajian telah menekankan  bahawa penyakit buah pinggang diabetik menyumbang 44.9 peratus daripada kes CKD dalam kalangan orang dewasa, diikuti oleh hipertensi (24.2 peratus) dan uropati obstruktif (9.2 peratus).

Merawat dan Menguruskan Penyakit Buah Pinggang Kronik

Dikelaskan kepada lima peringkat, peringkat 1 adalah yang paling ringan, dan peringkat 5 ialah kegagalan buah pinggang, yang memerlukan dialisis atau pemindahan buah pinggang.

Dr Rosnawati berkongsi: “Pengurusan selalunya melibatkan pendekatan pelbagai aspek yang bergantung kepada faktor risiko khusus pesakit dan punca penyakit buah pinggang mereka serta tahap keterukannya.

"Ini termasuk, tetapi tidak terhad kepada pengubahsuaian gaya hidup, agen farmakologi untuk pemindahan buah pinggang atau dialisis, serta pengurusan komplikasi buah pinggang yang berfungsi dengan buruk."

Pengurusan CKD bertujuan untuk memperlahankan perkembangan kerosakan buah pinggang, serta menguruskan faktor risiko kardiovaskular.

Perubahan gaya hidup seperti mencapai berat badan yang sihat, mengurangkan pengambilan garam, mengelakkan NSAID (ubat anti-radang bukan steroid), menyertai aktiviti fizikal dan berhenti merokok boleh membantu mencegah CKD.

Kajian juga menunjukkan  bahawa senaman meningkatkan fungsi fizikal, hasil kardiovaskular dan kualiti hidup dalam kalangan pesakit CKD.

Aktiviti fizikal perlu disesuaikan dengan keupayaan dan toleransi individu.

Beberapa kumpulan ubat juga digunakan untuk menguruskan CKD, termasuk:

• Ubat-ubatan yang boleh melambatkan perkembangan CKD, seperti yang digunakan untuk mengawal tekanan darah, gula darah dan tahap kolesterol, serta mengurangkan kebocoran protein dalam air kencing. Adalah penting untuk merawat parameter ini seperti yang disyorkan oleh garis panduan.
• Sesetengah ubat digunakan untuk menguruskan gejala, seperti diuretik, untuk mengurangkan pengekalan cecair atau bengkak.
• Ubat-ubatan tertentu ditetapkan untuk menggantikan hormon apabila buah pinggang yang gagal berfungsi tidak lagi dapat menghasilkannya. Ini termasuk pengurusan anemia dan penyakit tulang.
• Akhir sekali, ubat-ubatan ini juga ditetapkan berdasarkan keperluan pesakit.

Bagi CKD peringkat lanjut (peringkat 5), pertimbangan untuk pemindahan buah pinggang atau dialisis menjadi perlu.

Pemindahan buah pinggang menawarkan kadar kelangsungan hidup yang lebih lama dan kualiti hidup yang lebih baik berbanding dialisis. Walau bagaimanapun, calon dikehendaki menjalani penilaian menyeluruh.

Terdapat dua sumber penderma buah pinggang: penderma yang telah meninggal dunia dan penderma yang masih hidup. Di Malaysia, disebabkan oleh kadar pendermaan si mati yang rendah, selalunya terdapat tempoh menunggu yang lama untuk mendapatkan organ penderma yang sesuai.

Jika penderma hidup tersedia, ini boleh dilakukan sebaik sahaja penderma dan penerima bersedia untuk menjalani pembedahan.

Rawatan dialisis membuang bahan buangan dan cecair berlebihan daripada darah apabila buah pinggang tidak lagi dapat berbuat demikian.

Terdapat dua jenis dialisis utama: hemodialisis dan dialisis peritoneal. Setiap satu mempunyai protokol, kekerapan dan implikasi gaya hidup tersendiri.

“Diet dan aktiviti fizikal memainkan peranan penting dalam menguruskan CKD. Diet rendah natrium boleh membuat perbezaan yang ketara. Sesetengah diet, seperti Pendekatan Diet untuk Menghentikan Hipertensi (DASH) dan diet Mediterranean, telah terbukti membantu.

“DASH ialah pelan pemakanan sihat yang direka untuk membantu mencegah atau merawat tekanan darah tinggi (hipertensi) dan boleh membantu menurunkan kolesterol, yang sering dikaitkan dengan penyakit jantung. Menekankan sayur-sayuran, buah-buahan, bijirin penuh, produk tenusu bebas lemak atau rendah lemak, ikan, ayam, kacang dan kekacang, makanan dalam diet ini kaya dengan mineral seperti kalium, kalsium dan magnesium.

“Diet ini juga menggalakkan pengehadan makanan yang tinggi garam (natrium), gula tambahan dan lemak tepu, seperti daging berlemak dan produk tenusu penuh lemak,” kata Dr Rosnawati.

Kesan Penyakit Buah Pinggang Kronik yang Mengubah Hidup: Pengesanan Awal

Pengesanan awal CKD memainkan peranan penting, kerana apabila ia dikesan pada peringkat awal, penyakit ini boleh diuruskan kerana kerosakan boleh ditangguhkan berbanding peringkat seterusnya.

Kajian juga menunjukkan bahawa diagnosis awal melalui petunjuk seperti proteinuria (tahap protein yang tinggi dalam air kencing pesakit), atau anggaran kadar penapisan glomerular (eGFR) yang dikurangkan, merupakan petunjuk tentang seberapa baik buah pinggang mereka berfungsi.

Ini membolehkan pakar melaksanakan strategi yang mengurangkan risiko yang berkaitan dengan masalah kardiovaskular, kegagalan buah pinggang dan kematian.

“Kesedaran, pengesanan awal dan perubahan gaya hidup adalah senjata terbaik kita terhadap CKD apabila ia boleh ditangguhkan dan diuruskan untuk memastikan pesakit mendapat hasil yang terbaik. Ia bukan sekadar menambah usia, tetapi juga menambah usia,” kata Dr Rosnawati.

Menyedari kepentingan kesihatan buah pinggang, Pusat Perubatan Sunway menganjurkan Seminar Nefrologi 2024 awal bulan ini, di mana 700 pengamal penjagaan kesihatan dari seluruh negara menghadiri seminar tersebut bagi memberi penerangan tentang cara meningkatkan kesedaran dalam kalangan doktor penjagaan kesihatan primer mengenai CKD.

Seminar ini juga membincangkan kepentingan pengesanan awal melalui saringan, pencegahan, serta membantu pengamal penjagaan kesihatan memahami CKD dan cara paling berkesan untuk menguruskannya.

Sumber: Ova

   Kembali