Tindakan Positif untuk Menyokong Gangguan Kurang Tumpuan dan Hiperaktif (ADHD)

28 June 2020

Gangguan Hiperaktif Kekurangan Perhatian (ADHD) merupakan kejadian biasa dalam kalangan kanak-kanak yang menyebabkan masalah tingkah laku atau perkembangan. Statistik global menunjukkan bahawa sehingga 10% kanak-kanak di dalam bilik darjah akan menghidap ADHD, tetapi kanak-kanak yang mempunyai IQ yang lebih tinggi yang lebih berkemampuan dalam mengawal tingkah laku mereka boleh menyukarkan orang lain untuk menyedari simptom mereka.

Pakar Pediatrik Perkembangan Pusat Perubatan Sunway, Dr Cindy Chan Su Huay berkata ramai kanak-kanak dengan ADHD tidak dapat menjelaskan mengapa mereka tidak dapat mengawal diri mereka pada masa-masa tertentu dan berbanding kanak-kanak lain, kanak-kanak ini tidak dapat fokus pada banyak tugasan sekaligus dan lebih sukar untuk mengalihkan perhatian mereka antara tugasan.

"ADHD dikaitkan dengan gen yang anda warisi daripada ibu bapa anda dan lebih biasa berlaku pada kanak-kanak lelaki. Kanak-kanak mula menunjukkan simptom sebelum usia persekolahan, iaitu sekitar 5 tahun. Ada juga yang menunjukkan simptom semasa bayi," katanya.

ADHD pada asasnya dicirikan oleh beberapa ciri seperti berikut:

1. Gangguan Kekurangan Perhatian (ADD) : Kanak-kanak ini mengalami kesukaran untuk memberi perhatian atau menumpukan perhatian pada sesuatu tugasan, atau sangat terganggu. Mereka cenderung untuk melihat sekeliling apabila ibu bapa atau guru sedang bercakap, dan mudah terganggu oleh faktor sekeliling.
2. Hiperaktif:  Kanak-kanak ini sangat aktif, gelisah dan sentiasa bergerak dan mendaki tempat tinggi. Mereka suka dirangsang dan tidak waspada terhadap bahaya.
3. Tingkah laku impulsif/dorongan lisan:  Kanak-kanak ini cenderung tidak sabar, berubah-ubah dalam tingkah laku mereka, menghadapi masalah menunggu giliran mereka, terlalu terus terang dalam pertuturan mereka dan mengganggu perbualan atau tindakan, yang boleh menjejaskan persahabatan atau menyebabkan kesulitan sosial.
4. Kekurangan kemahiran organisasi:  Disebabkan kekurangan perancangan dan kemahiran organisasi, kanak-kanak ini mungkin cenderung untuk pelupa dalam mengurus atau menjalankan tugasan dalam kehidupan seharian, termasuk di rumah dan di sekolah. Ini akan menyebabkan mereka kerap kehilangan barang peribadi, lupa apa yang sepatutnya mereka lakukan dalam satu urutan dan banyak lagi.

Dr Cindy menambah bahawa sesetengah kanak-kanak mungkin mempunyai kombinasi simptom dan sering disalahertikan atau dilabelkan sebagai malas, nakal, tidak bertanggungjawab atau mempunyai masalah disiplin atau emosi. Sementara itu, mereka yang pendiam atau berkelakuan baik mungkin mengalami kelewatan dalam diagnosis kerana simptom mereka diabaikan.

Sesetengah ibu bapa mungkin mengadu bahawa anak-anak mereka tidak dapat menumpukan perhatian semasa membaca atau menyiapkan kerja rumah mereka, sebaliknya mereka berminat dengan permainan video dan dapat fokus ketika menonton televisyen atau menggunakan telefon pintar atau tablet.

Ini kerana visual dan mekanik permainan video, televisyen dan peranti pintar membuatkan kanak-kanak berasa teruja, jelas Dr Cindy. Selain itu, mereka diberi ganjaran dengan kepuasan segera setiap kali mereka berjaya melepasi pentas. Manakala, dalam kehidupan sebenar, mereka jarang diiktiraf atau diberi ganjaran.

Pengurusan tingkah laku dan sokongan ibu bapa adalah penting untuk kanak-kanak yang menghidap ADHD, tegas Dr Cindy. Kebanyakan ibu bapa mahu anak-anak mereka membesar dengan sihat dan bahagia, oleh itu pada peringkat awal ADHD, rawatan tertumpu pada gabungan pengurusan tingkah laku, kaunseling psikologi, rawatan tingkah laku dan keibubapaan melalui pendekatan bersepadu.

"Tiada penawar untuk ADHD. Walau bagaimanapun, ia boleh diperbaiki melalui terapi tingkah laku dan keibubapaan positif. Ubat memainkan peranan pelengkap sepanjang terapi psikologi ini. Pendekatan ini akan memberi manfaat kepada kanak-kanak sepanjang hayatnya," kata Dr Cindy.

Terapi tingkah laku boleh dilakukan secara individu atau dengan sekumpulan tiga hingga empat orang kanak-kanak. Terapi dalam kumpulan membolehkan kanak-kanak dipengaruhi antara satu sama lain yang menggalakkan perubahan tingkah laku melalui interaksi, aktiviti dan sosialisasi apabila kanak-kanak diberi ganjaran dan penghargaan kerana berjaya. Selain itu, mempunyai kumpulan sokongan ibu bapa membantu menggalakkan hubungan ibu bapa-anak kerana platform ini membolehkan mereka berkongsi masalah mereka dengan strategi yang lebih pelbagai untuk mengatasinya.

Dr Cindy menggalakkan ibu bapa untuk memanfaatkan motivasi positif anak-anak mereka dengan memuji mereka atas tingkah laku yang baik dan betul, mengukuhkan keyakinan diri mereka, dan memberi mereka ganjaran seperti rehat yang kerap atau pujian jika sesuai.

Memperkukuhkan tingkah laku positif membantu membina harga diri anak anda dan memperbaiki gejala seperti kurang fokus. Menggalakkan anak anda keluar rumah dan bersenam secara berkala setiap hari juga boleh memberi manfaat kepada kanak-kanak ADHD. Adalah penting untuk makan makanan yang seimbang bagi mengelakkan gula berlebihan atau makanan yang mengandungi bahan tambahan seperti pewarna.

Diagnosis ADHD yang betul amat penting terutamanya untuk kanak-kanak prasekolah bagi memastikan mereka tidak mempunyai masalah asas lain yang menyebabkan mereka kurang fokus dan hiperaktif. Ini juga membolehkan ibu bapa atau doktor membuat pelarasan atau rawatan yang sesuai mengikut keadaan setiap kanak-kanak.

Orang dewasa mengalami tekanan emosi apabila ADHD tidak didiagnosis semasa kecil

ADHD disebabkan oleh ketidakseimbangan neurotransmiter antara sel-sel otak di kawasan kortikal prefrontal, yang menjejaskan kawasan otak yang mengawal keupayaan untuk menumpukan perhatian, mengurus, merancang dan mengatur.

Semasa zaman kanak-kanak, sesetengah pesakit ADHD mungkin tidak didiagnosis disebabkan oleh IQ yang tinggi dan faktor persekitaran. Apabila mereka pergi ke sekolah menengah atau kolej, atau apabila mereka mula bekerja, mereka akan menghadapi cabaran yang lebih besar dalam pembelajaran, pergaulan, pengaturan, pelaksanaan, pengurusan emosi dan pengurusan masa.

Pakar Perunding Psikiatri Kanak-kanak & Remaja Pusat Perubatan Sunway, Dr Tee Bee Chin menegaskan bahawa simptom ADHD lazimnya muncul sebelum usia 12 tahun, walaupun sesetengah orang tidak didiagnosis sehingga dewasa kerana simptom mereka tidak dikenali atau dikenal pasti semasa usia muda. Kira-kira 50% kanak-kanak yang menghidap ADHD membawa penyakit ini sehingga remaja dan dewasa.

"Dengan ibu bapa dan guru yang menyelia dan membimbing mereka semasa zaman kanak-kanak mereka, gejala ADHD pada kanak-kanak sama ada tidak ketara atau dapat dilihat. Apabila mereka semakin dewasa, mereka mula menghadapi cabaran dalam kerja sekolah apabila mereka pergi ke kolej, dan sebaik sahaja mereka memasuki tempat kerja, mereka perlu menguruskan pelbagai tugas. Ini diburukkan lagi oleh ketidakupayaan untuk mengetahui di mana hendak bermula dan memberi keutamaan, serta kekurangan kebolehan dan pengurusan masa, atau ketidakupayaan untuk melakukan pelbagai tugas," kata Dr Tee.

Orang dewasa biasa akan menghadapi masalah ketidakupayaan mereka untuk memenuhi tarikh akhir, produktiviti yang rendah, atau mengalami tekanan emosi seperti panik, kebimbangan, kemurungan atau ketidaksabaran.

"Tanda-tanda yang berkaitan dengan ADHD termasuk terlalu aktif, bertindak secara impulsif dan mudah tersinggung, dan yang paling ketara, ketidakupayaan untuk menumpukan perhatian atau fokus pada kerja yang sedang dilakukan. Kebanyakan pesakit yang mendapatkan rawatan perubatan sudah meragui diri sendiri dan secara psikologi berasa bersalah, menyalahkan diri sendiri atau kecewa," tambahnya.

Simptom-simptom ADHD juga boleh menyebabkan masalah pembelajaran dan prestasi akademik yang lemah dalam kalangan pesakit. Secara emosi, kebanyakan mereka resah, mudah marah, murung, mempunyai toleransi tekanan yang rendah dan mengalami perubahan mood. Secara kognitif, mereka mempunyai kawalan diri yang lemah dan secara amnya tidak memahami akibat daripada tingkah laku yang tidak sesuai.

Dari segi komunikasi sosial, mereka banyak bercakap dengan kata-kata yang sering diucapkan tanpa berfikir. Mereka juga sering mengganggu orang, tidak dapat mengikuti arahan, tidak sabar dan boleh menjadi agresif serta tidak dapat mengawal diri mereka sendiri.

Dr Tee menekankan bahawa diagnosis ADHD bukanlah untuk melabelkan kanak-kanak, tetapi untuk membantu mereka menjalani kehidupan yang lebih berkualiti pada masa hadapan. Selalunya, kanak-kanak yang menghidap ADHD adalah kreatif dan imaginatif.

"Kanak-kanak yang menghidap ADHD jarang sekali mendapat keyakinan diri yang tinggi. Jika terdapat halangan akademik atau sosial, mereka boleh berputus asa dengan mudah jika mereka tidak mencapai apa-apa atau mempunyai penyimpangan tingkah laku," katanya.

ADHD tidak boleh didiagnosis melalui ujian darah atau mesin, tetapi dengan menjejaki sejarah keluarga ibu bapa atau pemerhatian guru, dan kadangkala melalui penilaian klinikal daripada penyedia penjagaan kesihatan seperti pakar pediatrik.

“Selain meminta ibu bapa untuk mendapatkan maklumat, kita juga perlu tahu bagaimana prestasi individu tersebut di sekolah, di tempat kerja dan di bidang lain. ADHD tidak sepatutnya berlaku dalam satu keadaan sahaja. Kita mesti mengumpulkan semua maklumat untuk melihat sama ada kekurangan tumpuan yang berterusan berlaku pada keadaan lain juga. Oleh itu, kita mempunyai sesi perundingan yang lebih lama berbanding doktor lain,” kata Dr Tee.

Walaupun ubat membantu pesakit ADHD sehingga tahap tertentu, doktor tidak akan menetapkannya kepada kanak-kanak ADHD di bawah umur 6 tahun.

Sikap ibu bapa adalah kunci

Bagi kanak-kanak yang menghidap ADHD, ubat yang paling biasa digunakan ialah metilfenidat, sejenis ubat perangsang sistem saraf pusat untuk memodulasi ketidakseimbangan kimia di otak yang bertanggungjawab untuk tumpuan dan kawalan kendiri.

ADHD juga boleh dirawat melalui terapi tingkah laku seperti perancangan jadual, menetapkan peringatan, memecahkan tugasan, dan meningkatkan perhatian serta menyesuaikan tingkah laku melalui alat bantuan visual. Ini menguatkan kemahiran organisasi pesakit ADHD supaya mereka dapat mempelajari pengurusan masa, pengurusan kendiri dan kemahiran menyelesaikan masalah.

Walaupun pesakit ADHD boleh memperbaiki keadaan mereka melalui persekitaran yang diperoleh, akan sentiasa ada batasan, oleh itu sikap dan bimbingan ibu bapa adalah penting.

Perenang Amerika, Michael Phelps didiagnosis menghidap ADHD semasa kecil. Walau bagaimanapun, beliau menemui kegembiraan dan hala tuju dalam berenang, mengatasi gangguan defisit perhatian dan hiperaktif serta menggunakan bakatnya untuk pencapaian luar biasa.

ADHD mesti didiagnosis melalui penilaian komprehensif oleh pengamal perubatan berlesen seperti pakar pediatrik, ahli psikologi atau pakar psikiatri. Lebih banyak anda dapat bertindak balas terhadap keadaan tersebut dan merawatnya, lebih baik anak anda akan belajar dan membesar dengan sihat, menikmati kehidupan yang berkualiti, dan terus menjalani kehidupan.

Sumber: Sin Chew Daily

   Kembali