Perubatan Nuklear dalam Rawatan Kanser
05 March 2023
Kaedah rawatan kanser telah berkembang pesat sejak sedekad yang lalu.
Satu kaedah yang semakin mendapat perhatian ialah terapi perubatan nuklear, yang menggunakan ubat radioaktif yang dipanggil radiofarmaseutikal untuk menyasarkan sel kanser, dengan tujuan untuk mengecilkan dan memusnahkannya.
Dr Khor Phay Phay , seorang doktor perubatan nuklear di Pusat Perubatan Sunway, Bandar Sunway berkata bahawa perubatan nuklear telah berkembang pesat selama ini, dengan pelbagai bentuk rawatan kini tersedia untuk pesakit kanser.
“Dengan perkembangan rawatan kanser yang meluas, perubatan nuklear kini merangkumi beberapa terapi dan prosedur lain untuk menyasarkan pelbagai jenis kanser dan tumor, seperti kanser prostat, tumor hati dan tumor neuroendokrin.
“Selama bertahun-tahun, perubatan nuklear telah disepadukan dalam kebanyakan rawatan dan diagnosis kanser, memandangkan radiofarmaseutikal yang lebih baharu sedang dibangunkan dengan kemajuan terapi kanser.
"Sangat mengujakan untuk melihat betapa pantasnya ia berkembang dan melihatnya diterjemahkan daripada penyelidikan di makmal kepada amalan klinikal."
Dr Khor berkata bahawa terapi perubatan nuklear, juga dikenali sebagai terapi radionuklid, dahulunya berkisar tentang penggunaan iodin radioaktif (RAI) untuk merawat kanser tiroid yang dibezakan dengan baik, selepas pembedahan.
Kini, terdapat jenis rawatan lain seperti terapi radiasi dalaman terpilih (SIRT) untuk tumor hati dan metastasis hati, terapi Lutetium-177 PSMA untuk kanser prostat tahan pengebirian metastatik, terapi radionuklid reseptor peptida Lutetium (PRRT) untuk tumor neuroendokrin, terapi Actinium PSMA untuk kanser prostat tahan pengebirian metastatik dan terapi MIBG untuk neuroblastoma dan feokromositoma/paraganglioma.
"Bagi kanser tertentu, terapi radionuklida menawarkan harapan apabila rawatan konvensional lain telah gagal."
Dr Khor berkongsi bahawa doktor perubatan nuklear seperti dirinya sering bekerjasama rapat dengan profesional penjagaan kesihatan lain – seperti pakar onkologi dan pakar bedah – untuk menghasilkan pelan rawatan terbaik untuk pesakit, kerana kanser tidak muncul dengan cara yang sama pada pesakit yang berbeza.
Sebelum pesakit menjalani terapi radionuklid, imbasan diagnostik perlu dijalankan untuk menentukan status kanser. Teranostik ialah konsep yang berasal daripada gabungan terapeutik dan diagnostik.
“Apabila kanser didiagnosis, pesakit akan dirujuk untuk imbasan PET-CT dalam perubatan nuklear bagi tujuan pementasan. Ini untuk memeriksa sama ada kanser itu setempat atau telah merebak ke organ lain (metastasis jauh) – memberikan kita gambaran yang jelas tentang status penyakit ini.
"Kami kemudian menyuntik pengesan radioaktif ke dalam pesakit melalui saluran intravena, diikuti dengan imbasan seluruh badan. Radiofarmaseutikal akan masuk ke dalam sel-sel kanser dan ini akan dirakam pada imej imbasan."
Dr Khor berkata terdapat juga pelbagai jenis imbasan PET-CT, seperti imbasan PET-CT F18-FDG, yang dilakukan untuk kebanyakan jenis kanser. Imbasan PET-CT Gallium-68 DOTATATE digunakan terutamanya untuk tumor neuroendokrin dan PET-CT Gallium-68 PSMA untuk kanser prostat.
“Bagi imbasan PET-CT, ia biasanya mengambil masa beberapa jam. Apabila pesakit tiba, tanda-tanda vital akan diambil terlebih dahulu. Kemudian, saluran intravena perlu dimasukkan untuk suntikan radiofarmaseutikal.
"Setelah radiofarmaseutikal disuntik, pesakit perlu berehat selama 45 hingga 60 minit sebelum pergi ke pengimbas. Imbasan mengambil masa kira-kira 10 hingga 20 minit. Selepas itu, pesakit perlu berada di ruang menunggu untuk imbasan disemak."
Selain radiasi, biasanya tiada kesan sampingan, tambahnya.
"Ia bergantung pada separuh hayat radiofarmaseutikal. Bagi F18-FDG PET-CT, separuh hayat adalah kira-kira dua jam – bermakna radiasi akan berkurangan setiap dua jam. Radiasi akan dikurangkan lagi apabila ia dikumuhkan dalam air kencing."
Dalam terapi radionuklid, cabaran utama ketika menerima rawatan adalah langkah berjaga-jaga yang perlu diambil oleh pesakit selepas rawatan.
“Sebagai contoh, dalam rawatan iodin radioaktif, kami memastikan pesakit mengetahui langkah berjaga-jaga radiasi yang perlu diambil.
"Pesakit tidak boleh berada berhampiran kanak-kanak berumur kurang daripada 12 tahun selama sekurang-kurangnya satu minggu. Pastikan anda menjaga jarak sekurang-kurangnya 1m," kata Dr Khor.
Sumber: The Star
Kembali
