Mengenal Pasti Simptom Amaran Awal Demensia
06 December 2022
Setiap tahun, 10 juta kes demensia baharu didiagnosis, menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO).
Lebih daripada 55 juta orang di seluruh dunia hidup dengan sejenis demensia dan ia merupakan penyebab kematian ketujuh utama di antara semua penyakit.
Di Malaysia, 204,000 hingga 264,000 orang dewasa menghidap demensia pada tahun 2020, menurut Yayasan Penyakit Alzheimer.
Ini akan meningkat kepada antara 637,500 dan 825,000 menjelang 2050.
Pada majlis perasmian Persidangan Perubatan Psikologi Malaysia 2022, Pusat Perubatan Sunway, Bandar Sunway, pakar perunding geriatri Dr Teh Hoon Lang berkongsi bahawa demensia adalah istilah umum untuk keadaan di mana penurunan fungsi kognitif mempengaruhi kehidupan seharian.
Alzheimer ialah penyakit otak yang merupakan penyebab demensia yang paling biasa.
"Terdapat banyak faktor yang berkaitan dengan peningkatan risiko demensia dan faktor-faktor ini boleh dibahagikan kepada faktor risiko yang boleh diubah suai dan tidak boleh diubah suai.
"Faktor risiko yang tidak boleh diubah suai termasuk usia lanjut, wanita dan pewarisan genetik.
"Sesetengah jenis demensia adalah genetik tetapi mempunyai gen itu tidak bermakna seseorang itu akan menghidap demensia.
“Sementara itu, faktor risiko yang boleh diubah suai termasuk diabetes mellitus, hipertensi, obesiti, pengambilan alkohol yang berlebihan, merokok, kemurungan, kecederaan otak traumatik, gaya hidup tidak aktif, pengasingan sosial, gangguan pendengaran pertengahan umur, tahap pendidikan rendah dan pencemaran udara.
"Semakin banyak faktor risiko yang dimiliki seseorang, semakin tinggi kemungkinan mereka mendapat demensia," jelas Dr Teh.
Terdapat banyak tanda dan gejala demensia dan Alzheimer's Disease International (ADI) menyenaraikan 10 tanda amaran, yang juga merupakan tanda dan gejala awal demensia:
> Kehilangan ingatan
> Kesukaran melaksanakan tugasan yang biasa
> Masalah dengan bahasa
> Disorientasi terhadap masa dan tempat
> Penghakiman yang lemah atau berkurangan
> Masalah menjejaki sesuatu
> Salah letak barang
> Perubahan dalam mood dan tingkah laku
> Cabaran memahami maklumat visual dan ruang
> Menarik diri daripada kerja atau aktiviti sosial
Demensia didiagnosis berdasarkan kriteria klinikal di mana doktor mengambil sejarah terperinci daripada pesakit dan penjaga, menjalankan pemeriksaan fizikal, penilaian kognitif, penilaian fungsi, serta menjalankan ujian darah dan pengimejan otak.
"Walaupun tiada penawar untuk demensia, terdapat banyak langkah atau strategi untuk memperlahankan perkembangan penyakit ini dan memberikan pesakit dan penjaga kualiti hidup yang lebih baik," kongsi Dr Teh.
Terdapat bantuan farmakologi dan bukan farmakologi untuk demensia.
Kawalan komorbiditi yang baik dan vaksinasi berkala terhadap penyakit berjangkit juga penting untuk melindungi penghidap demensia daripada kemerosotan yang cepat jika mereka dijangkiti.
“Bahagian paling penting dalam penjagaan demensia adalah untuk didiagnosis lebih awal dan mendapatkan nasihat profesional mengenai pelan pengurusan.
"Setiap orang yang menghidap demensia adalah unik dan pendekatannya harus disesuaikan dengan individu."
“Prinsip asas penjagaan termasuk memahami corak penyakit dan perjuangan atau kesukaran yang mereka hadapi, menyediakan persekitaran yang menyokong, memaksimumkan kekuatan mereka dan meminimumkan kehilangan mereka akibat kemerosotan kognitif,” jelas Dr Teh.
Mengurus dan mengurangkan faktor risiko
Di Malaysia, terdapat kekurangan sistem sokongan pasca diagnosis untuk penghidap demensia dan penjaga mereka.
Lebih ramai profesional penjagaan kesihatan dan sukarelawan diperlukan untuk menyokong mereka selepas diagnosis dan rangkaian sokongan demensia antara organisasi bukan kerajaan, kemudahan penjagaan kesihatan kerajaan dan swasta harus diwujudkan.
Dr Teh ialah salah seorang penulis edisi terkini Garis Panduan Amalan Klinikal mengenai Pengurusan Demensia.
Dia percaya ia dapat membantu doktor muda mengenali dan mendiagnosis demensia.
Garis panduan ini juga menekankan kepentingan bukan farmakoterapi untuk penghidap demensia seperti terapi rangsangan kognitif.
"Dalam bidang ini kita masih kekurangan profesional terlatih.
"Pengurusan bukan farmakologi harus menjadi tulang belakang penjagaan demensia," katanya.
Salah satu langkah penting untuk mengurangkan risiko demensia adalah dengan mengawal faktor risiko kardiovaskular seperti diabetes mellitus dan hipertensi.
Amalan sihat seperti bersenam secara berkala, mengurangkan pengambilan alkohol dan berhenti merokok juga penting untuk mengekalkan kesihatan otak.
"Mulakan bina rizab kognitif anda pada masa muda dan pastikan otak anda aktif walaupun selepas bersara dengan mempelajari kemahiran atau hobi baharu dan melalui interaksi sosial," nasihat Dr Teh.
Sumber: The Star
Kembali
