Kembali Sihat dengan Pemindahan Buah Pinggang
17 November 2024
Penyakit buah pinggang kronik (PGK) semakin menjadi isu yang membimbangkan.
Menurut perkongsian daripada Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM), statistik kajian tempatan menunjukkan bahawa seorang daripada tujuh (15.48%) orang dewasa di negara ini menghidap penyakit buah pinggang kronik.
Statistik terkini daripada Daftar Dialisis dan Pemindahan Malaysia menunjukkan bahawa lebih 9,500 pesakit baharu dikenal pasti setiap tahun memerlukan terapi penggantian buah pinggang (pemindahan buah pinggang atau dialisis).
Menurut Dr. Rosnawati Yahya , pakar perunding nefrologi dan pakar pemindahan buah pinggang di Pusat Perubatan Sunway, Bandar Sunway, lebih daripada 50% pesakit buah pinggang di Malaysia yang menjalani dialisis adalah disebabkan oleh diabetes, manakala 30% disebabkan oleh hipertensi (tekanan darah tinggi).
"Punca-punca lain termasuk batu karang, penyakit autoimun seperti Lupus Eritematosus Sistemik (SLE), nefropati IgA, penggunaan ubat yang tidak sesuai, serta penyakit genetik seperti penyakit buah pinggang polikistik," jelasnya.
Seseorang boleh didiagnosis dengan CKD melalui dua cara:
1) Dengan menjalankan ujian darah ke atas pesakit untuk mengukur tahap kreatinin. Tahap ini digunakan untuk mengira Kadar Penapisan Glomerular (GFR), yang menunjukkan fungsi buah pinggang.
Bacaan GFR adalah seperti berikut:
- Peringkat 1: 90 dan ke atas (normal)
- Peringkat 2: 60 hingga 89
- Peringkat 3: 46 hingga 59
- Peringkat 3B: 30 hingga 45
- Peringkat 4: 15 hingga 29
- Peringkat 5: kurang daripada 15 (paling teruk)
Jika seseorang mencapai tahap 4 atau 5, doktor akan mula membincangkan kaedah rawatan penggantian buah pinggang.
2) Melalui ujian air kencing untuk mengesan kebocoran protein. Kebocoran protein ini berbeza-beza tahapnya, iaitu A1, A2, dan A3. A3 menunjukkan kebocoran yang teruk. Jika terdapat kebocoran protein yang tinggi dalam air kencing, buah pinggang akan merosot dengan lebih cepat.
Penyakit buah pinggang kronik disahkan dengan menjalankan ujian ini dua kali dalam tempoh tiga bulan. Jika kedua-dua ujian menunjukkan keputusan yang tidak normal, orang itu disahkan menghidap CKD. Selepas ini, doktor akan menjalankan ujian lain, seperti ultrasound, untuk menentukan punca CKD.
Langkah-langkah Pencegahan
Menurut Dr. Rosnawati, langkah utama dalam mencegah CKD adalah dengan mencegah diabetes dan tekanan darah tinggi melalui gaya hidup sihat.
Ini termasuk mengawal diet, mengurangkan pengambilan gula dan garam, mengekalkan berat badan yang optimum, dan bersenam secara berkala.
"Mereka yang mempunyai sejarah keluarga menghidap diabetes perlu lebih berhati-hati kerana mereka berisiko menghidap pradiabetes sebelum menghidap diabetes sepenuhnya," katanya.
"Rawatan juga berbeza-beza bergantung pada peringkat pesakit. Bagi peringkat 1 hingga 3B, rawatan tertumpu pada memperlahankan perkembangan kerosakan buah pinggang.
"Sementara itu, ubat-ubatan diberikan untuk mengurangkan kadar kerosakan dan membolehkan pesakit mengekalkan fungsi buah pinggang untuk jangka masa yang lebih lama tanpa memerlukan dialisis," tambahnya.
Dr. Rosnawati menggesa orang ramai, terutamanya mereka yang menghidap diabetes, hipertensi, sejarah keluarga, batu karang, atau penyakit autoimun, untuk menjalani saringan CKD kerana ia mudah dan hanya memerlukan ujian darah dan air kencing.
"Pada peringkat yang lebih lanjut, pesakit mungkin mengalami komplikasi seperti anemia. Pada peringkat ini, suntikan hormon untuk meningkatkan paras darah mungkin diperlukan.
"Kami juga memantau tulang pesakit CKD, kerana salah satu komplikasi CKD adalah masalah tulang. Jika pesakit mengalami bengkak kaki, yang menunjukkan bahawa cecair tidak dapat dikeluarkan, doktor akan menetapkan ubat untuk mengurangkan bengkak," jelasnya.
Tambahan pula, bagi pesakit yang mencapai tahap 5, doktor akan mula membincangkan terapi penggantian buah pinggang. Rawatan ini tidak menyembuhkan buah pinggang tetapi menggantikan fungsi buah pinggang yang rosak.
Rawatan Buah Pinggang
Di Malaysia, terdapat dua jenis penderma buah pinggang; penderma hidup dan mereka yang telah meninggal dunia (kebanyakannya akibat kematian otak). Contohnya, seseorang yang mengalami kecederaan kepala yang teruk yang mengakibatkan kematian otak boleh mendermakan buah pinggang mereka.
Walau bagaimanapun, bilangan penderma sedemikian di Malaysia adalah sangat kecil, dengan kurang daripada 50 penderma setahun. Akibatnya, hanya kira-kira 100 orang yang dapat menerima buah pinggang daripada penderma ini.
"Biasanya, saya menggalakkan keluarga pesakit untuk menderma salah satu buah pinggang mereka jika mereka sihat. Ini kerana pemindahan buah pinggang memberikan kualiti hidup yang lebih baik dan tinggi untuk pesakit, membolehkan mereka menjalani kehidupan yang normal," jelasnya.
Selain pemindahan buah pinggang, pesakit juga boleh menerima rawatan dialisis. Ini terbahagi kepada dua jenis: hemodialisis dan dialisis peritoneal (PD).
Hemodialisis biasanya dilakukan di pusat dialisis, manakala PD dilakukan di rumah. PD dibahagikan lagi kepada Dialisis Peritoneal Automatik (APD), yang dilakukan pada waktu malam dengan bantuan mesin, dan Dialisis Peritoneal Ambulatori Berterusan (CAPD), yang memerlukan pesakit melakukan empat pertukaran cecair setiap hari.
Pesakit yang menjalani dialisis biasanya memerlukan ubat tambahan, termasuk suntikan untuk meningkatkan tahap darah. Mereka juga perlu mengambil ubat yang dipanggil pengikat fosfat.
Salah satu fungsi buah pinggang adalah untuk membuang fosfat dari badan, dan apabila buah pinggang gagal berfungsi, tahap fosfat boleh meningkat. Tahap fosfat yang tinggi boleh merosakkan tulang dan saluran darah, serta meningkatkan risiko masalah jantung.
"Sebagai pakar buah pinggang, saya sering melihat pesakit yang tidak konsisten dalam pengambilan pengikat fosfat mereka. Akibatnya, mereka menghadapi komplikasi kesihatan.
"Terdapat juga pesakit yang keliru tentang keperluan kalsium. Memandangkan kebanyakan pengikat fosfat yang digunakan oleh pesakit di Malaysia adalah berasaskan kalsium karbonat, pengambilan kalsium tambahan daripada susu atau produk tenusu tidak lagi digalakkan," kata Dr. Rosnawati.
"Pesakit boleh menerima perkhidmatan diagnostik, rawatan, penjagaan susulan dan pengurusan komplikasi CKD.
"Bagi pesakit tahap 5, terdapat pilihan rawatan seperti CAPD, APD, pemindahan buah pinggang, hemodialisis dan juga haemodiafiltration, yang memberikan pembersihan darah yang lebih berkesan berbanding hemodialisis biasa," pakar itu menyimpulkan.
Sumber: Sinar Plus
Kembali
