Di Sebalik Angka Kemalangan dan Kecederaan Otak Traumatik
20 January 2025
KUALA LUMPUR, 20 Jan – Memandangkan cuti sekolah tiba, ramai keluarga akan keluar melancong untuk percutian yang telah lama dinanti-nantikan dan meluangkan masa berkualiti bersama.
Apabila jumlah jalan raya meningkat, begitu juga potensi kecederaan otak traumatik (TBI), satu akibat serius yang sering diabaikan akibat kemalangan jalan raya.
TBI merupakan punca utama kematian dan kecacatan di seluruh dunia, yang menjejaskan lebih 69 juta orang di seluruh dunia setiap tahun.
Di Malaysia, prevalensnya juga sangat tinggi. Menurut Pangkalan Data Trauma Kebangsaan Malaysia, hampir 80 peratus kes trauma berpunca daripada kemalangan jalan raya, dengan 64 peratus melibatkan TBI.
Kebimbangan ini semakin meningkat apabila kemalangan jalan raya melonjak daripada sekitar 370,000 pada tahun 2021 kepada 545,585 pada tahun 2022, dan kepada 598,635 pada tahun 2023, mengatasi tahap pra-pandemik.
Dr Johan Quah , pakar bedah saraf di Pusat Perubatan Sunway, mengetengahkan isu-isu kritikal berkaitan TBI, daripada puncanya hinggalah kesan jangka panjangnya terhadap individu dan masyarakat, terutamanya semasa musim pelancongan yang sibuk ini.
Memahami Dua Jenis TBI
Kecederaan otak traumatik (TBI) dikelaskan kepada dua jenis:
- TBI menembusi (terbuka), di mana objek seperti peluru atau serpihan menembusi tengkorak.
- TBI tidak menembusi (tertutup), disebabkan oleh daya luaran seperti jatuh atau perlanggaran yang menggerakkan otak di dalam tengkorak.
Kajian menunjukkan kecederaan kepala yang disebabkan oleh kemalangan jalan raya merupakan faktor risiko utama TBI, terutamanya di Asia Tenggara, menyumbang 56% daripada kes global berbanding hanya 25 peratus di Amerika Utara.
Menurut Laporan Pendaftaran Rawatan Rapi Malaysia pada tahun 2017, kecederaan kepala adalah antara kemasukan ICU teratas, berjumlah 7.1 peratus.
"TBI boleh menjejaskan sesiapa sahaja, tanpa mengira usia. Jatuh, kemalangan kenderaan bermotor, kecederaan sukan dan hentaman daripada objek adalah punca biasa," kata Dr Wuah.
"Data menunjukkan TBI paling lazim di kalangan penunggang motosikal muda dan kanak-kanak, yang amat berisiko."
Menurut Pangkalan Data Trauma Kebangsaan Malaysia, kemalangan jalan raya menjejaskan 87 peratus lelaki, dengan 34 peratus daripada mereka berumur antara 15 dan 34 tahun.
Spektrum TBI, Kesannya dan Pilihan Rawatan
Selain trauma fizikal serta-merta, TBI mempunyai akibat jangka panjang yang meluas.
Individu mungkin mengalami kehilangan ingatan, masalah tumpuan, perubahan personaliti, kemurungan, keresahan, perubahan mood, sakit kepala kronik dan pening.
TBI yang teruk boleh menyebabkan ensefalopati traumatik kronik (CTE) dan demensia pasca trauma (PTD), seterusnya menjejaskan fungsi kognitif dan motor.
Ini secara perlahan-lahan merosakkan bahagian otak dan boleh memberi kesan kepada ingatan, kemahiran berfikir yang lain, tingkah laku, personaliti, pertuturan atau keseimbangan seseorang.
TBI adalah dari ringan hingga teruk, dikelaskan oleh Skala Koma Glasgow, yang menilai tahap keterukan kecederaan otak berdasarkan keupayaan seseorang untuk mengikuti arahan, pergerakan mata dan kekoherenan pertuturan.
TBI ringan, seperti gegaran otak, dirawat dengan pemantauan simptom, rehat dan ubat-ubatan untuk melegakan kesakitan atau loya. TBI sederhana hingga teruk mungkin memerlukan pembedahan segera, rawatan rapi dan ubat-ubatan untuk mengurangkan pengumpulan cecair, mencegah sawan dan menyokong penyembuhan.
“Dengan TBI, hasilnya boleh berbeza-beza, dengan beberapa kecederaan ringan membawa kepada keputusan yang lebih buruk daripada yang sederhana disebabkan oleh faktor individu. TBI yang teruk boleh menyebabkan gangguan pergerakan, penglihatan, koordinasi, ingatan dan mood yang meluas. Perhatian perubatan segera adalah penting untuk diagnosis dan pengurusan yang tepat, kerana kecederaan ringan atau berulang pun boleh memberi kesan jangka panjang seperti demensia awal,” jelas Dr Quah.
Masa pemulihan untuk TBI sangat berbeza-beza. TBI ringan, seperti gegaran otak, mungkin sembuh dalam beberapa minggu, manakala TBI sederhana hingga teruk boleh mengambil masa berbulan-bulan atau bertahun-tahun.
Terutamanya, 75 peratus pesakit TBI sederhana hingga teruk mencapai hasil fungsi yang menggalakkan selepas 12
bulan pemulihan neurologi yang tekun.
Walau bagaimanapun, sesetengah individu mungkin menghadapi kesan jangka panjang atau kekal.
Kaedah rangsangan otak bukan invasif seperti tDCS (Rangsangan Arus Terus transkranial) dan rTMS (Rangsangan Magnet Transkranial berulang), menunjukkan potensi untuk meningkatkan fungsi kognitif dalam pesakit TBI, terutamanya apabila digunakan pada korteks prefrontal dorsolateral kiri (DLPFC).
Walau bagaimanapun, bukti semasa adalah terhad dan berdasarkan sebilangan kecil kajian, memerlukan penyelidikan lanjut untuk kesimpulan yang lebih kukuh.
Mencegah TBI Dengan Langkah Berjaga-jaga Mudah
“Berdasarkan pengalaman saya, tidak memakai tali pinggang keledar dan menunggang motosikal tanpa topi keledar adalah punca utama TBI. Kemalangan motosikal atau kereta tanpa tali pinggang keledar pada kelajuan 20km sejam pun boleh mengakibatkan kecederaan kepala traumatik yang teruk,” menurut Dr Quah.
"Ia bukan sekadar tentang kelajuan; ia tentang kekurangan perlindungan."
“Walaupun kemalangan jalan raya tidak dapat dielakkan, langkah berjaga-jaga seperti memakai topi keledar dan peralatan pelindung diri, menggunakan tali pinggang keledar, mengelakkan tingkah laku berisiko seperti memandu secara melulu, melanggar lampu isyarat dan memastikan persekitaran yang selamat dapat mengurangkan risiko kecederaan kepala dan memberi perbezaan yang ketara.
"Selain itu, dapatkan bantuan segera jika seseorang mengesyaki mengalami kecederaan kepala. Lebih banyak kita menangguhkan menangani isu-isu ini, lebih besar kerugian kepada masyarakat kita," tambahnya.
Sumber: Ova
Kembali
