Masalah Sakit Mata

17 January 2025

Memandangkan teknologi meresap ke dalam kehidupan seharian kita, peningkatan pergantungan pada skrin, gajet dan tugasan fizikal yang berulang telah menimbulkan dua keadaan kesihatan moden: Sindrom penglihatan komputer (CVS) dan kecederaan regangan berulang (RSI).

Kedua-dua keadaan ini berpunca daripada aktiviti yang berpanjangan dan berterusan dan memberi kesan kepada berjuta-juta orang di seluruh dunia, selalunya tanpa mereka menyedari punca utamanya. Memahami punca fizikal di sebalik keadaan ini adalah penting untuk pencegahan dan mengekalkan kesejahteraan jangka panjang.

Dalam artikel pertama daripada siri dua bahagian ini, kita akan melihat CVS - yang kini merupakan isu kesihatan biasa yang menjejaskan orang ramai daripada semua peringkat umur, terutamanya di kawasan yang penggunaan peranti digitalnya paling tinggi.

Apakah sindrom penglihatan komputer?

CVS disebabkan oleh penggunaan skrin yang berpanjangan, dan ia menjejaskan mata dan sistem visual, yang mengakibatkan ketidakselesaan, penglihatan kabur dan sakit kepala.

Hampir semua orang berisiko, terutamanya mereka yang tidak boleh hidup tanpa gajet digital mereka.

Menurut Pusat Perubatan Sunway, pakar oftalmologi Bandar Sunway, Dr Chin Pik Kee , CVS boleh menjelma dalam beberapa cara yang berbeza. Simptom-simptomnya meluas dan bukan sahaja memberi kesan kepada mata tetapi juga otot di sekelilingnya.

Ini termasuk penglihatan kabur atau berganda, mata kering, keletihan dan ketidakselesaan mata, malah sakit kepala dan sakit leher akibat ketegangan fizikal yang dikenakan pada mata dan otot di sekelilingnya.

Faktor risiko untuk CVS

Mata manusia tidak direka untuk merenung apa-apa selama berjam-jam. Oleh itu, beberapa faktor fizikal menyumbang kepada perkembangan CVS, termasuk:

Kadar kelipan mata berkurangan: Apabila orang ramai menumpukan perhatian pada skrin, kadar kelipan mata mereka menurun dengan ketara, menyebabkan mata kering dan merengsa. Mereka yang terdedah kepada mata kering berisiko tinggi menghidap CVS.

> Keadaan pencahayaan yang buruk: Silau daripada cahaya terang atau pantulan pada skrin boleh menyukarkan mata untuk fokus, lalu menyebabkan ketegangan. Sebaliknya, bekerja dalam persekitaran yang malap juga boleh menyumbang kepada ketidakselesaan visual.

> Jarak dan sudut pandangan yang tidak betul: Ketegangan mata menjadi lebih teruk apabila peranti dipegang terlalu dekat atau terlalu jauh dari mata.

"Pada masa kini, ramai orang terdedah kepada komputer, sama ada untuk kerja dalam jualan, khidmat pelanggan, perbankan atau peranan pejabat, atau untuk aktiviti riadah seperti permainan, menonton video dan menghadiri kelas dalam talian—kesemuanya boleh menimbulkan risiko," kata Dr Chin.

Dr Chin menganggarkan bahawa dua jam adalah had sebelum risiko CVS seseorang meningkat, walaupun ini juga bergantung kepada faktor lain, seperti sama ada kita berehat, berapa kerap kita berkelip mata dalam tempoh itu, dan sebagainya.

Siapakah yang berisiko?

Di Malaysia, beberapa kumpulan amat mudah terdedah kepada perkembangan CVS.

Dengan peningkatan kerja jarak jauh dan peningkatan pergantungan pada komputer dalam persekitaran pejabat, ramai pekerja menghabiskan masa berjam-jam di meja mereka. Masa skrin yang berpanjangan ini merupakan penyumbang utama kepada CVS dalam kalangan orang dewasa yang bekerja.

Pelajar semakin kerap menggunakan peranti digital untuk pembelajaran, terutamanya dengan perkembangan pendidikan dalam talian. Waktu belajar yang lama di komputer atau tablet boleh menyebabkan ketegangan mata, terutamanya pada kanak-kanak yang masih dalam perkembangan mata.

Populariti permainan video, media sosial dan perkhidmatan penstriman bermakna ramai orang, terutamanya remaja dan dewasa muda, menghabiskan terlalu banyak masa melihat skrin. Ini meletakkan mereka pada risiko yang lebih tinggi untuk menghidap CVS.

Warga emas: Warga emas Malaysia mungkin berisiko menghidap CVS kerana mereka mula menggunakan peranti digital dengan lebih kerap. Perubahan penglihatan berkaitan usia, seperti presbiopia (kesukaran memfokus pada objek dekat), boleh menyukarkan penglihatan skrin dengan jelas, seterusnya menyumbang kepada ketegangan mata.

Penjagaan mata untuk CVS

Menurut Dr Chin, CVS tidak akan merosakkan mata secara langsung, tetapi jika orang yang berkenaan tidak dapat mengubah tabiat menonton mereka, hampir mustahil untuk melegakan simptom-simptom mereka.

Di samping itu, ketegangan sedemikian boleh menyebabkan mata tidak sejajar, suatu keadaan yang dipanggil strabismus (mata juling). Pada kanak-kanak, ini boleh menyebabkan strabismus konvergen (di mana sebelah mata tertumpu ke dalam), yang boleh menjadi kekal.

Dr Chin berkata bahawa satu kajian di Korea Selatan mendapati bahawa dalam kalangan kanak-kanak yang mengalami strabismus konvergen, ramai yang menggunakan telefon pintar mereka sehingga lapan jam sehari. Sebahagian daripada kanak-kanak ini telah pulih, manakala yang lain terpaksa menjalani pembedahan untuk membetulkan strabismus tersebut.

Berita baiknya ialah CVS boleh diuruskan dengan berkesan dengan beberapa perubahan gaya hidup mudah dan pelarasan terhadap cara kita menggunakan peranti digital.

> Ikuti peraturan 20-20-20: Cara mudah dan berkesan untuk mengatasi ketegangan mata adalah dengan berehat secara berkala. Setiap 20 minit, berehat selama 20 saat dan lihat sesuatu yang berada 20 kaki jauhnya. Ini membolehkan mata berehat dan mengurangkan ketegangan akibat memfokus pada skrin dalam masa yang lama.

> Laraskan pencahayaan dan tetapan skrin: Pastikan ruang kerja anda terang, tetapi elakkan pencahayaan overhead yang terik atau cahaya matahari yang terang yang menyebabkan silau pada skrin anda. Laraskan tetapan kecerahan dan kontras pada peranti anda untuk mengurangkan ketegangan mata, dan pertimbangkan untuk menggunakan penapis cahaya biru, terutamanya pada waktu malam.

> Optimumkan kedudukan skrin: Pastikan skrin komputer anda diletakkan pada jarak yang selesa (kira-kira 50-70cm dari mata anda) dan sedikit di bawah paras mata. Ini mengurangkan ketegangan pada mata dan leher anda.

> Tingkatkan kadar kelipan mata: Cuba kelipkan mata secara sedar dengan lebih kerap semasa menggunakan peranti digital. Ini membantu mengekalkan kelembapan mata dan mencegah kekeringan. Jika perlu, gunakan titisan mata pelincir untuk mengurangkan kekeringan.

> Gunakan perabot ergonomik: Ergonomik yang betul boleh membuat perbezaan yang besar dalam mencegah ketegangan mata dan badan. Pastikan kerusi, meja dan monitor anda dilaraskan dengan betul untuk menggalakkan postur yang baik, sekali gus mengurangkan ketegangan pada mata, leher dan bahu.

> Pemeriksaan mata secara berkala: Rakyat Malaysia yang menghabiskan masa berjam-jam di hadapan skrin harus menjadualkan pemeriksaan mata secara berkala untuk memantau kesihatan penglihatan mereka. Doktor mata boleh menetapkan kanta pembetulan atau mengesyorkan cermin mata khas yang direka untuk kegunaan skrin, yang boleh membantu mengurangkan simptom CVS.

> Hadkan masa skrin: Jika boleh, cuba hadkan masa skrin yang tidak penting. Bagi kanak-kanak dan remaja, mengimbangi aktiviti berasaskan skrin dengan permainan luar atau hobi bukan digital lain boleh membantu mengurangkan risiko CVS.

Dr Chin mengulas bahawa langkah-langkah di atas bukan sahaja berkesan untuk mengurangkan CVS, tetapi juga boleh membantu menangani peningkatan kejadian miopia (rabun dekat), terutamanya dalam kalangan kanak-kanak.

“Adalah disyorkan agar kanak-kanak menghabiskan lebih daripada dua jam di luar rumah setiap hari. Ini adalah untuk membolehkan mata berkembang secara normal. Berlama-lama di tempat kerja berhampiran (melihat skrin telefon dll) boleh menyebabkan rabun jauh,” katanya.

Menangani CVS memerlukan usaha kolektif untuk meningkatkan kesedaran, terutamanya di tempat kerja dan institusi pendidikan. Dengan peningkatan kesedaran, rakyat Malaysia boleh mengambil langkah proaktif untuk melindungi kesihatan mata mereka dalam dunia digital yang sangat meluas ini.

Sumber: The Star

   Kembali