Teknologi Perubatan Termaju untuk Rawatan Kanser yang Lebih Pelbagai

15 June 2020

Teknologi sentiasa berubah dengan terapi perubatan baharu muncul satu demi satu dan apabila melibatkan kanser, penyakit yang semakin biasa, adakah anda sedar tentang kemajuan baharu dalam terapi tradisional dan teknologi baharu yang menyediakan pilihan rawatan yang lebih pelbagai?

Orang ramai pada umumnya mengenali kemoterapi dan radioterapi (terapi radiasi), dan tanggapannya ialah kedua-dua terapi ini selalunya mempunyai banyak kesan sampingan yang menyukarkan rawatan kanser. Malah, dengan kemajuan teknologi perubatan, kesan sampingan kemoterapi dan radioterapi telah banyak berkurangan.

Dengan kemoterapi, pakar onkologi dapat mengurangkan beban fizikal dan psikologi pesakit dengan menetapkan ubat antiemetik atau menyesuaikan perjalanan rawatan. Terdapat juga banyak peranti perubatan inovatif yang menawarkan rawatan yang lebih tepat, diperibadikan dan lebih pantas dengan kesan sampingan yang lebih sedikit.

Pengurus Kanan Perubatan Nuklear dan Radioterapi Pusat Perubatan Sunway, Dr Heng Siew Ping berkata terapi radiasi menggunakan peranti perubatan untuk menghantar radiasi ke dalam badan pesakit bagi membunuh tumor. Berbeza dengan kemoterapi di mana ubat diedarkan ke seluruh badan, terapi radiasi boleh dianggap sebagai rawatan setempat. Selepas lokasi tumor dikenal pasti oleh pakar onkologi, ahli fizik perubatan akan mengenal pasti kawasan sasaran untuk radioterapi yang kemudiannya akan diberikan melalui peranti perubatan.

Radioterapi mempunyai tiga fungsi utama dalam rawatan kanser – radioterapi kuratif, adjuvan dan paliatif. Secara amnya, pakar akan menentukan sama ada untuk melakukan radioterapi sebelum atau selepas pembedahan penyingkiran tumor, atau sebaliknya, mengikut jenis dan peringkat kanser dan keadaan pesakit. Pesakit yang memerlukan radioterapi perlu mengenal pasti lokasi tumor mereka melalui imbasan CT terlebih dahulu dan berdasarkan keputusannya, ahli fizik perubatan akan merangka pelan rawatan radioterapi.

Bagi pesakit kanser nasofarinks, tapak tumor terletak bersebelahan dengan banyak organ penting seperti mata dan otak. Oleh itu, pakar dan ahli fizik perubatan perlu menggariskan lokasi tumor dan organ penting dengan tepat sebelum memasukkan data taburan dos ke dalam peralatan terapi radiasi, bagi memastikan tisu dan organ normal di sekeliling tidak terjejas dan mengurangkan kesan sampingan.

“Peranti terapi radiasi yang kami gunakan seperti tomoterapi merupakan satu kejayaan dalam batasan pemecut tradisional. Tumor boleh disinari dengan tomografi terfokus 360 darjah di bawah panduan CT, membolehkan rawatan yang cekap, tepat dan selamat untuk pesakit yang menghidap tumor malignan.

"Ahli fizik perubatan akan memastikan peranti itu memberikan dos radiasi yang betul seperti yang ditetapkan oleh pakar onkologi pada setiap masa. Keseluruhan proses melukis dan mengesahkan reka bentuk biasanya mengambil masa tiga hari hingga seminggu," jelas Dr Heng.

Peranti terapi radiasi generasi baharu mengurangkan kesan sampingan kanser

“Walaupun radioterapi biasanya dikenali sebagai 'elektroterapi', ia tidak menggunakan elektrik tetapi radiasi dos tinggi; jenis radiasi yang sama digunakan dalam sinar-x dada. Cuma sinar terapi radiasi lebih kuat supaya ia boleh menembusi badan untuk memusnahkan kromosom sel kanser, lalu membunuhnya,” kata Dr Heng.

Bagi memenuhi keperluan pelbagai keadaan, peranti radioterapi telah berkembang seiring dengan kemajuan teknologi. Peralatan radioterapi tradisional tidak cukup tepat dan mempunyai julat penyinaran yang besar, jadi ia mudah menjejaskan tisu normal di sekitar tumor.

Hari ini, generasi baharu sinaran luaran telah berkembang untuk merangkumi sistem panduan imej 4D terbina dalam, sistem pengesanan gerakan dan sistem termodulasi keamatan, yang membolehkan penyasaran tepat sinaran radiasi yang sangat tertumpu kepada tumor yang disasarkan di kawasan kecil.

Selain itu, jika pesakit bergerak kerana bernafas atau mengubah postur, penyinaran akan berhenti serta-merta sehingga pesakit kembali ke posisi asal. Ini dapat mengelakkan penyinaran ke tisu normal dan mengurangkan kesan sampingan dengan ketara.

"Kesan sampingan radioterapi berbeza-beza bergantung pada organ dan tisu yang disinari. Contohnya, pada pesakit kanser payudara, tidak banyak organ penting di sekitar tumor, jadi apabila radioterapi dilakukan, kesan sampingannya tidak ketara kerana pesakit biasanya hanya merasakan kehangatan dan kemerahan pada kulit di tempat yang disinari. Walau bagaimanapun, dalam kes kanser nasofarinks, potensi kesan sampingan agak jelas seperti mulut kering dan masalah menelan kerana terdapat organ, tisu dan saraf penting di kawasan tersebut," kata Dr Heng.

Dos radiasi yang tinggi yang difokuskan dengan cepat dan tepat pada lesi bukan sahaja dapat mengurangkan kesan sampingan, tetapi juga memendekkan tempoh rawatan dengan ketara dan mengurangkan masa serta tekanan kewangan untuk pesakit pergi dan balik dari hospital.

Pada masa ini, peralatan terapi radiasi luaran terkini Pusat Perubatan Sunway termasuk TrueBeam STx, Pisau Gamma dan Tomoterapi. Terdapat juga peralatan radioterapi dalaman termasuk Brakiterapi dan Terapi Radiasi Intraoperatif (IORT). Ciri dan indikasi setiap peranti berbeza-beza, tetapi fokusnya adalah untuk meningkatkan ketepatan penyinaran dan mengurangkan ralat rawatan dan kesan sampingan.

Memahami untuk memilih rawatan yang paling sesuai

Selain IORT, kebanyakan rawatan radioterapi baharu ini tidak memerlukan anestesia umum, jadi pesakit tidak mengalami kesakitan atau ketidakselesaan. Satu sesi boleh diselesaikan pada hari yang sama dan pesakit boleh datang sebagai pesakit luar, tanpa perlu dimasukkan ke hospital.

"Disebabkan tempoh rawatan yang singkat dan kekurangan ketidakselesaan, ramai pesakit terkejut pada akhir rawatan dan kerap datang kepada kami untuk mengesahkan sama ada rawatan telah dilakukan," kata Dr Heng.

Beliau menambah bahawa terdapat had jumlah radiasi yang boleh diterima oleh badan pada satu-satu masa, justeru pasukan medial akan mempertimbangkan keadaan pesakit sebelum dos yang sesuai dikira menggunakan standard emas rawatan. Contohnya, pesakit kanser prostat biasanya memerlukan sehingga 40 rawatan radioterapi tetapi kini pasukan perubatan mengira dos yang sesuai. Ini boleh mengurangkan terapi radiasi kepada hanya lima sesi.

"Pasukan perubatan biasanya memberitahu pesakit terlebih dahulu tentang pilihan rawatan mereka supaya mereka memahami sepenuhnya pelbagai terapi yang tersedia dan potensi risikonya. Walau bagaimanapun, pesakit tidak seharusnya mengambil kebebasan untuk memutuskan sama ada untuk meneruskan atau menghentikan rawatan, tetapi harus menyelesaikan rawatan yang diperlukan seperti yang dirancang," kata Dr Heng.

Mengurangkan tempoh rawatan dan meminimumkan kesan sampingan merupakan fokus utama radioterapi hari ini, membolehkan pesakit menikmati kualiti hidup yang lebih baik. Walaupun peralatan radioterapi generasi baharu mampu mencapai matlamat ini, ia masih memerlukan kepakaran pasukan perubatan untuk merancang dan menyediakan rawatan yang terbaik.

"Lagipun, peralatan terbaik masih sekadar mesin, jadi kecekapan rawatan tidak bergantung pada peralatan canggih, tetapi hasil usaha sama antara pakar onkologi dan seluruh pasukan perubatan," kata Dr Heng.

Pasukan kanser yang lengkap bukan sahaja melibatkan pakar onkologi, tetapi juga pasukan radioterapi dan kemoterapi yang terdiri daripada ahli fizik perubatan, ahli terapi radiasi dan jururawat onkologi serta pasukan perubatan nuklear yang terdiri daripada pakar perubatan nuklear, ahli farmasi perubatan nuklear dan ahli fizik perubatan nuklear untuk menyediakan pelbagai penjagaan kanser daripada pengimejan dan diagnostik kepada kemoterapi dan radioterapi.

Dengan pelbagai teknologi baharu yang canggih dan terapi kanser yang tersedia, bagaimanakah pesakit harus membuat pilihan mereka? Dr Heng menasihati pesakit dan keluarga mereka untuk mengetahui lebih lanjut tentang penyakit ini, mengenali peralatan yang tersedia untuk mereka, dan mempertimbangkan sama ada pasukan kanser lengkap dan berpengalaman untuk memastikan mereka membuat keputusan perubatan yang paling sesuai.

Sumber: Sin Chew Daily Sabah 

   Kembali