Pneumonitis merujuk kepada keradangan tisu paru-paru. Apabila disebabkan oleh jangkitan, ia dipanggil pneumonia. Keadaan ini kerap menjejaskan kanak-kanak, warga emas dan mereka yang mempunyai sistem imun yang lemah.
Dalam situasi yang teruk, pneumonia berpotensi mengancam nyawa. Oleh itu, adalah dinasihatkan bagi individu yang berisiko tinggi menghidap pneumonia untuk menerima vaksinasi tahunan.
Punca-punca Pneumonitis
Pneumonitis mempunyai dua kategori utama:
- Pneumonitis Berjangkit (Pneumonia): Jangkitan paru-paru yang menyebabkan keradangan dan pembengkakan kantung udara di dalam paru-paru. Jenis jangkitan tertentu boleh berbeza-beza, dan mungkin melibatkan virus, bakteria dan kulat. Beberapa contoh jangkitan bakteria termasuk Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenza jenis B, Chlamydia pneumoniae, Legionella spp. dan Mycoplasma pneumoniae. Sebaliknya, jangkitan virus boleh disebabkan oleh virus pernafasan syncytial (RSV) dan virus influenza.
- Pneumonitis Tidak Berjangkit: Disebabkan oleh penyedutan perengsa seperti asap, habuk atau bahan kimia. Sesetengah ubat, termasuk antibiotik dan ubat kemoterapi tertentu, juga boleh menyebabkan pneumonitis.
Faktor Risiko untuk Pneumonia
Walaupun sesiapa sahaja boleh menghidap pneumonitis, kumpulan tertentu lebih mudah terdedah kepada pneumonia, termasuk:
- Kanak-kanak kecil dan warga emas
- Individu yang dimasukkan ke hospital, terutamanya di ICU
- Orang yang mempunyai keadaan kronik seperti diabetes, asma, COPD, atau penyakit jantung
- Individu yang mengalami imunosupresi, termasuk mereka yang menghidap HIV/AIDS atau menjalani kemoterapi
- Perokok
Bagaimana Pneumonia Menyebar?
Kaedah penularan pneumonia termasuk:
- Penularan melalui udara merujuk kepada penyedutan langsung jangkitan melalui batuk, bersin, atau nafas oleh orang yang dijangkiti. Ini boleh menyebabkan jangkitan sampai ke paru-paru.
- Tercekik juga boleh menyebabkan jangkitan, kerana air liur dan zarah makanan dari saluran pernafasan atas boleh memasuki paru-paru. Ini amat membimbangkan bagi warga emas dan individu yang menghidap penyakit kronik.
- Jangkitan Aliran Darah juga boleh berlaku apabila jangkitan dijangkiti semasa kateterisasi kencing yang berpanjangan atau pemberian intravena (IV).
- Satu lagi cara jangkitan adalah melalui abses berhampiran paru-paru , seperti abses hati.
- Selain itu, jangkitan boleh berjangkit melalui peralatan ujian hospital yang tidak disterilkan dengan betul , seperti bronkoskop yang tidak steril, peralatan fungsi pulmonari yang tidak bersih atau nebulizer yang tercemar. Penting juga untuk diperhatikan bahawa jangkitan boleh merebak jika kakitangan perubatan tidak mengamalkan mencuci tangan yang betul.
Mendiagnosis Pneumonia
Diagnosis melibatkan semakan sejarah perubatan dan pemeriksaan simptom (batuk, demam, sesak nafas). Alat-alat termasuk pemeriksaan stetoskop paru-paru, sinar-X dada, ujian darah untuk jenis jangkitan dan kultur sputum.
Simptom-simptom Pneumonia
Simptom-simptom biasa, tanpa mengira punca, termasuk:
- Batuk berkahak
- Sakit dada semasa bernafas dan batuk
- Pernafasan yang cepat atau sukar
- Demam, menggigil, loya, dan muntah
- Keletihan dan kekeliruan, terutamanya pada orang dewasa yang lebih tua
- Kembung perut dan keengganan terhadap cecair pada kanak-kanak kecil
Merawat Pneumonia
Rawatan memberi tumpuan kepada menangani keadaan dan mencegah komplikasi:
- Antibiotik: Untuk jangkitan bakteria, disesuaikan dengan bakteria tertentu.
- Rawatan Berdasarkan Simptom: Mungkin termasuk penurun demam, bronkodilator dan ekspektoran, bersama-sama dengan terapi cecair dan oksigen untuk kes yang teruk.
- Pengurusan Komplikasi: Merawat masalah seperti efusi pleura atau abses paru-paru, dengan sokongan pernafasan dalam kes kritikal.
Mencegah Pneumonia
Strategi pencegahan termasuk:
- Vaksinasi: Vaksin influenza dan pneumokokus adalah penting untuk kumpulan berisiko tinggi. Vaksin pneumokokus (PPV dan PCV) menyasarkan pelbagai strain dan disyorkan untuk kumpulan umur yang berbeza.
Petua Gaya Hidup untuk Pencegahan Pneumonia
Mengurangkan risiko pneumonia melibatkan:
- Mengelakkan merokok dan pendedahan kepada asap dan bahan pencemar yang berbahaya
- Menjaga kebersihan diri dan mengelakkan tempat yang sesak
- Rawatan segera untuk selsema dan flu
- Menguatkan sistem imun melalui tidur, pemakanan, dan senaman
- Berhati-hati dengan pengambilan alkohol, yang boleh menyebabkan pneumonia aspirasi
