Memahami dan Merawat Tumur Ginekologi dalam Kalangan Kanak-kanak dan Remaja
25 September 2025
Tumor ginekologi pada kanak-kanak dan remaja sering diabaikan di Malaysia. Walaupun jarang berlaku, tumor ovari memberikan cabaran diagnostik, emosi dan rawatan yang kompleks untuk pesakit muda, keluarga dan penyedia penjagaan kesihatan.
Persatuan Hematologi dan Onkologi Pediatrik Malaysia menganggarkan kejadian kira-kira 77.4 bagi setiap juta kanak-kanak di bawah umur 15 tahun, dengan kanser yang sangat berbeza daripada yang terdapat pada orang dewasa dan bertindak balas secara berbeza terhadap rawatan.
Menurut Dr Shona Alison Edmonds , pakar bedah pediatrik perunding di Pusat Perubatan Sunway (SMC), kesedaran awal dan pendekatan pelbagai disiplin adalah kunci untuk meningkatkan hasil dan memelihara kualiti hidup masa depan kanak-kanak yang terjejas.
Mengenali Simptom-simptom yang Diabaikan Yang Sering Diabaikan oleh Ibu Bapa
Dr Edmonds dan pasukannya menganggarkan mereka melihat kira-kira lima kes tumor ginekologi pediatrik setiap tahun. Walaupun jarang berlaku, kesannya adalah ketara.
Kebanyakan pesakit terdiri daripada bayi hingga remaja, dengan tumor ovari paling kerap berlaku. Ada yang menunjukkan kesakitan akut yang memerlukan rawatan kecemasan, tetapi ramai yang menunjukkan tanda-tanda halus yang boleh tidak disedari selama berminggu-minggu atau berbulan-bulan, terutamanya pada kanak-kanak perempuan yang tidak mempunyai masalah ginekologi sebelum ini.
"Sembelit kronik pada kanak-kanak yang sebelum ini normal harus menimbulkan kebimbangan, terutamanya jika tidak bertindak balas terhadap julap atau diet," kata Dr Edmonds. Kerap membuang air kecil tanpa UTI adalah satu lagi tanda amaran, mungkin menunjukkan tekanan jisim pelvis.
Kembung perut merupakan satu lagi simptom utama tetapi sering diabaikan. “Ibu bapa atau anak mungkin perasan rasa penuh, keras, atau bengkak yang samar-samar,” katanya. “Kadangkala, anak merasakan ketulan atau ketidakselesaan yang sukar dijelaskan.”
Tanda-tanda halus ini memerlukan siasatan lanjut, biasanya bermula dengan ultrasound mudah.
Memecahkan Mitos, Mengelakkan Kelewatan
Halangan utama untuk diagnosis tepat pada masanya adalah kurangnya kesedaran dalam kalangan orang awam dan pengamal perubatan.
“Terdapat salah tanggapan bahawa kanak-kanak tidak mendapat tumor ginekologi, terutamanya gadis pra-akil baligh. Apabila remaja menunjukkan simptom, ia sering disalah anggap sebagai jangkitan atau aktiviti seksual, lalu melambatkan intervensi yang sewajarnya,” kata Dr Edmonds.
Beliau mengetengahkan kelewatan sistemik: berkaitan pesakit, seperti ketakutan terhadap berita negatif atau mencari rawatan alternatif, dan berkaitan doktor, di mana doktor am dan sesetengah pakar pediatrik mungkin tidak mengetahui laluan rujukan yang betul.
Seorang kanak-kanak yang disyaki menghidap tumor perlu diperiksa dan diuruskan terutamanya oleh pakar onkologi pediatrik.
Melampaui Tumor: Memelihara Masa Depan Kanak-kanak
“Walaupun pemeliharaan kesuburan adalah penting, ia tidak boleh sekali-kali mengorbankan kelangsungan hidup kanak-kanak; rawatan tumor diutamakan. Kanak-kanak perempuan yang lebih tua mungkin menangguhkan rawatan selama dua minggu untuk memelihara telur; bagi kanak-kanak perempuan yang lebih muda, kriopreservasi tisu ovari menawarkan harapan,” kata Dr Edmonds.
Walaupun belum lagi menjadi kebiasaan di Malaysia disebabkan bilangan kes yang rendah, kesedaran semakin meningkat. “Lebih ramai ibu bapa bertanya tentang kesuburan anak mereka pada masa hadapan. Itulah sebabnya kita memerlukan pakar kesuburan yang terlibat dari awal,” kata Dr Edmonds.
Meningkatkan Hasil Melalui Kolaborasi dan Penjagaan Pediatrik Pakar
Menyokong kesejahteraan jangka panjang melibatkan lebih daripada sekadar menguruskan penyakit. Ia merangkumi sokongan emosi dan keluarga.
"Menjaga perkembangan kanak-kanak memerlukan penjagaan yang melangkaui tumor itu sendiri," tegas Dr Edmonds, menekankan kepentingan sokongan psikologi semasa dan selepas rawatan, kerana rakan sebaya dan profesional membantu kanak-kanak mengatasi trauma.
Dr Edmonds juga menekankan perlunya kesedaran bahawa sebarang keadaan kesihatan atau kanser pada kanak-kanak harus melibatkan pasukan penjagaan pediatrik.
“Garis panduan Kementerian Kesihatan masih mentakrifkan penjagaan pediatrik sehingga umur 12 tahun, tetapi kebanyakan tumor ginekologi berlaku pada remaja. Kami bukan sahaja merawat tumor. Kami merawat seluruh kanak-kanak,” menurut Dr Edmonds.
Apabila seorang kanak-kanak menunjukkan tumor ginekologi, penjagaan yang diselaraskan menjadi penting. Dr Edmonds menjelaskan bahawa pendekatan berpasukan pelbagai disiplin menangani semua aspek kesejahteraan kanak-kanak.
“Pakar onkologi pediatrik biasanya bertindak sebagai penjaga pintu,” katanya. “Dari situ, pasukan itu kemudiannya diselaraskan untuk melibatkan pakar bedah pediatrik, ahli radiologi, ahli patologi, ahli psikologi atau pakar psikiatri, pekerja sosial, ahli terapi permainan dan semakin ramai pakar sakit puan remaja dan kesuburan.”
Nasihat beliau kepada keluarga mudah tetapi berkesan: “Jangan tangguhkan rawatan. Jika anda memerlukan pendapat kedua, dapatkan pendapat daripada pengamal perubatan yang berkelayakan. Paling penting, pilih pusat yang melihat anak anda lebih daripada sekadar tumor.”
Dr Shona turut berkongsi pandangannya bertajuk “Tumor Ginekologi dalam Kanak-kanak dan Remaja – Merapatkan Jurang” di Simposium Pediatrik Antarabangsa ke-2 SMC baru-baru ini. Simposium bertemakan “Pediatrik Tanpa Sempadan: Merapatkan Subkepakaran, Menyelamatkan Nyawa” telah menghimpunkan pakar-pakar terkemuka dari seluruh dunia untuk menangani cabaran kesihatan kanak-kanak yang mendesak dan mengesahkan semula komitmen SMC terhadap penjagaan bersepadu dan mengutamakan kanak-kanak.
Sumber: OVA
Kembali
