Menangani Kanser Prostat di Malaysia: Kepentingan Saringan Awal
04 April 2019
Apakah itu Kanser Prostat?
Kelenjar prostat menghasilkan cecair yang membentuk sebahagian daripada air mani. Kelenjar ini terletak di bawah pundi kencing, di atas rektum, dan di sekitar uretra.
Kanser prostat berlaku apabila sel-sel yang berfungsi dalam kelenjar prostat menjadi malignan dan membesar di luar kawalan.
Perbezaan Antara Kanser Prostat dan Pembesaran Benign
Kanser prostat berbeza daripada pembesaran prostat jinak (BPE), di mana pertumbuhan sel yang tidak normal bermula di bahagian dalam prostat, dan secara beransur-ansur menegang di sekitar uretra, yang membawa kepada gejala kencing.
Sementara itu, pembesaran prostat jinak atau hiperplasia bermula di bahagian dalam prostat, di mana cincin tisu membentuk bulatan di sekeliling uretra. Dalam senario ini, sel-sel yang tidak normal tumbuh ke dalam dan ke arah teras prostat, secara beransur-ansur menegang di sekeliling uretra, yang mengganggu kencing yang normal.
Keadaan sedia ada bagi pembesaran prostat tidak meningkatkan kemungkinan kanser prostat.
Walaupun pembesaran prostat menghasilkan simptom yang mengganggu seperti jangkitan kencing dan batu karang, kanser prostat sering berlaku secara senyap, tidak menghasilkan simptom selama berbulan-bulan atau bertahun-tahun.
Pembesaran prostat merupakan diagnosis keempat paling biasa dalam kalangan lelaki yang lebih tua. Ia menjejaskan separuh daripada semua lelaki berumur lebih 50 tahun, dan 9 daripada 10 lelaki berumur lebih 80 tahun. Angka-angka ini adalah serupa di seluruh dunia.
Prevalens Kanser Prostat di Malaysia
Sebaliknya, kanser prostat adalah jauh lebih jarang berlaku dalam kalangan lelaki Asia berbanding lelaki Kaukasia dan Hitam. Ia merupakan antara punca utama kematian akibat kanser dalam kalangan lelaki Amerika dan Eropah. Di Malaysia, terdapat 594 kematian berkaitan kanser prostat pada tahun 2018.
Walaupun kadar survival yang tinggi, kanser prostat kekal sebagai isu penting sebagai kanser keempat paling biasa di kalangan rakyat Malaysia daripada semua etnik, dan bentuk kanser kedua paling biasa di kalangan rakyat India.
Kanser prostat paling kerap menyerang lelaki berumur lebih 50 tahun. Kebanyakan lelaki tidak mati akibatnya, kerana sel-selnya biasanya tumbuh dengan perlahan.
Risiko Rawatan Kanser Prostat Lewat: Mengatasi Inersia
Lelaki selalunya kurang proaktif dalam mendapatkan nasihat perubatan, yang boleh mengakibatkan diagnosis tertangguh dan hasil kesihatan yang lebih teruk. Di Malaysia, ramai lelaki menemui kanser prostat mereka selepas masalah kencing yang berterusan. Pemeriksaan perubatan yang kerap, seperti ujian PSA (ujian antigen spesifik prostat) dan pemeriksaan ultrasound, boleh membantu mengesan pembesaran prostat, mendorong doktor untuk mengesyorkan biopsi prostat.
Lelaki yang mempunyai sejarah keluarga menghidap kanser prostat berisiko lebih tinggi, dengan peningkatan kemungkinan menghidap penyakit ini sebanyak 68%. Oleh itu, lelaki yang mempunyai sejarah sedemikian harus mempertimbangkan pemeriksaan kanser prostat untuk mengesan tanda-tanda awal dan memulakan rawatan jika perlu.
Bagaimanakah Kanser Prostat Didiagnosis?
Saringan termasuk ujian antigen spesifik prostat (PSA)—ujian darah mudah—dan pemeriksaan rektum digital (DRE). Di DRE, pakar urologi merasakan kawasan yang tidak normal di sekitar prostat, kerana kanser biasanya bermula di zon periferal kelenjar.
Jika pakar urologi mengesyaki kanser, dia kemudiannya akan mengambil sampel kecil tisu prostat untuk biopsi, untuk dilihat di bawah mikroskop, yang akan menentukan hasil diagnosis. Kadangkala, imbasan MRI juga diminta untuk mencari pertumbuhan yang tidak normal.
Rawatan untuk Kanser Prostat
Setelah didiagnosis, langkah seterusnya adalah menentukan peringkat kanser untuk menentukan sejauh mana ia telah merebak. Kanser prostat peringkat 1 biasanya tumbuh dengan perlahan dan mungkin tidak menyebabkan sebarang gejala, manakala kanser prostat peringkat 4, di mana kanser telah merebak ke bahagian lain badan, memerlukan rawatan yang lebih intensif.
Memandangkan kebanyakan kanser prostat tumbuh dengan perlahan dan mungkin tidak menyebabkan kemudaratan serta-merta, sesetengah pesakit yang lebih tua mungkin memilih pengawasan aktif dan bukannya rawatan agresif. Sebaliknya, pesakit yang lebih muda mungkin menjalani rawatan yang lebih aktif untuk menguruskan kanser tersebut.
Pilihan rawatan untuk kanser prostat termasuk:
- Kemoterapi: Digunakan untuk bentuk kanser agresif yang telah merebak di luar prostat.
- Radioterapi: Terapi radiasi yang disasarkan boleh mengecutkan atau menghapuskan sel-sel kanser.
- Terapi Hormon: Ini mengurangkan tahap hormon yang mendorong pertumbuhan kanser.
- Pembedahan: Dalam beberapa kes, pembedahan kanser prostat mungkin diperlukan untuk membuang kelenjar prostat.
Bagi mereka yang menghidap kanser prostat peringkat awal, rawatan terbaik untuk kanser prostat pada peringkat awal selalunya melibatkan pembedahan atau radioterapi, yang menawarkan kadar kejayaan yang tinggi dan impak yang minimum terhadap kualiti hidup.
Kesimpulan
Kanser prostat menjadi lebih berkemungkinan apabila seorang lelaki semakin tua, dan prevalensnya mungkin meningkat dengan populasi yang semakin tua. Diagnosis awal melalui saringan kanser prostat secara berkala menawarkan peluang yang lebih baik untuk rawatan yang berjaya dan kadar survival kanser prostat yang lebih tinggi. Dengan kemajuan dalam rawatan, termasuk terapi proton untuk kanser prostat, lelaki yang didiagnosis dengan kanser prostat boleh menguruskan penyakit ini dengan berkesan, mengekalkan kualiti hidup yang baik.
