Kanser Paru-paru: Saringan, Peringkat, dan Pilihan Rawatan
05 April 2019
Kanser paru-paru merupakan punca utama kematian berkaitan kanser di seluruh dunia, dengan kira-kira 1.5 juta kematian setiap tahun. Di Malaysia, kanser paru-paru merupakan kanser yang paling biasa menyerang lelaki merentasi semua kumpulan etnik dan menyumbang lebih 20% daripada semua kematian berkaitan kanser.
Jenis-jenis Kanser Paru-paru
Kanser Paru-paru Bukan Sel Kecil (NSCLC)
NSCLC menyumbang kira-kira 80% daripada kes kanser paru-paru. Jika didiagnosis lebih awal, ia mempunyai prognosis yang sangat baik. NSCLC peringkat awal selalunya paling baik dirawat dengan pembedahan untuk membuang bahagian paru-paru yang terjejas oleh tumor, dan pesakit mungkin juga memerlukan kemoradioterapi sama ada sebelum atau selepas pembedahan untuk menghapuskan penyakit mikroskopik, mengurangkan berulang, dan meningkatkan daya tahan hidup.
Kanser Paru-paru Sel Kecil (SCLC)
SCLC menyumbang kira-kira 20% daripada kes kanser paru-paru. Berbeza dengan NSCLC, ia biasanya membawa prognosis yang lebih buruk dan paling baik dirawat dengan kemoterapi.
Peringkat-peringkat NSCLC
NSCLC mempunyai empat peringkat, iaitu peringkat I, II, III, dan IV, berdasarkan sistem pementasan TNM antarabangsa. Peringkat merujuk kepada tahap penyebaran dan akan menentukan rawatan yang ditawarkan dan prognosis.
Kanser Paru-paru Tahap 1 dan 2
NSCLC peringkat awal selalunya paling baik dirawat dengan pembedahan (reseksi paru-paru) untuk membuang bahagian paru-paru yang terjejas oleh tumor (cth. reseksi baji, lobektomi atau pneumonectomy). Pesakit mungkin juga memerlukan kemoradioterapi sama ada sebelum atau selepas pembedahan untuk menghapuskan penyakit mikroskopik, mengurangkan berulang dan seterusnya meningkatkan daya tahan hidup. Matlamat terapi pada NSCLC peringkat awal adalah rawatan kuratif.
Kanser Paru-paru Tahap 3 dan 4
NSCLC yang lebih teruk (peringkat III dan IV) mungkin boleh dilakukan pembedahan reseksi dalam kes terpilih (jika tumor masih setempat pada paru-paru) tetapi selalunya rawatan adalah kemoradioterapi paliatif untuk meningkatkan kualiti hidup sahaja, tanpa sebarang manfaat kelangsungan hidup, terutamanya jika kanser telah merebak ke tempat lain di luar paru-paru (metastasis) melalui aliran darah atau kelenjar limfa.
Bagaimanakah Kanser Paru-paru Didiagnosis?
Simptom-simptom biasa kanser paru-paru termasuk batuk berterusan, batuk darah, sakit dinding dada, penurunan berat badan atau kesukaran bernafas yang tidak dapat dijelaskan, atau jangkitan dada yang berulang. Malangnya, ramai pesakit mungkin tidak mengalami sebarang simptom sehingga tumor berada pada peringkat lanjut.
Untuk mendiagnosis dan menentukan tahap penyakit dengan tepat, beberapa penyiasatan rutin diperlukan, termasuk x-ray dada, imbasan CT, imbasan PET, bronkoskopi dan ujian fungsi paru-paru.
Sampel tisu daripada paru-paru yang terjejas atau nodus limfa yang berkaitan atau cecair yang disertakan adalah penting untuk mengesahkan diagnosis histologi.
Diagnosis dan Pilihan Rawatan Kanser Paru-paru
Diagnosis, penentuan peringkat dan rawatan seterusnya bagi mana-mana pesakit kanser paru-paru mungkin melibatkan beberapa pakar perubatan, termasuk doktor dada, ahli radiologi, ahli patologi, pakar bedah toraks dan ahli onkologi, selain profesional penjagaan kesihatan bersekutu seperti ahli fisioterapi, pakar diet dan jururawat penjagaan paliatif.
NSCLC peringkat awal selalunya paling baik dirawat dengan pembedahan untuk membuang bahagian paru-paru yang terjejas oleh tumor, dan pesakit mungkin juga memerlukan kemoradioterapi sama ada sebelum atau selepas pembedahan untuk menghapuskan penyakit mikroskopik, mengurangkan berulangnya penyakit dan meningkatkan daya tahan hidup.
NSCLC yang lebih teruk mungkin boleh dilakukan pembedahan reseksi dalam kes terpilih tetapi selalunya rawatan adalah kemoradioterapi paliatif untuk meningkatkan kualiti hidup sahaja, tanpa sebarang manfaat kelangsungan hidup, terutamanya jika kanser telah merebak ke tempat lain di luar paru-paru.
Saringan untuk Kanser Paru-paru
Saringan untuk NSCLC dengan imbasan CT dos rendah disyorkan untuk individu berisiko tinggi, termasuk lelaki dewasa yang mempunyai sejarah merokok yang panjang, mereka yang mempunyai sejarah keluarga menghidap kanser, jangkitan paru-paru dengan tuberkulosis sebelum ini, atau pendedahan kepada bahan kimia/wap persekitaran.
Walau bagaimanapun, saringan kanser paru-paru mempunyai batasan, dan keputusan positif palsu boleh menyebabkan kebimbangan yang tidak perlu atau membawa kepada penyiasatan invasif yang tidak perlu.
