Pengenalan kepada Bibir Sumbing dan Lelangit Sumbing
07 May 2019
Sumbing Bibir dan Lelangit (CLP) ialah kecacatan yang disebabkan oleh perkembangan muka yang tidak normal semasa kehamilan. Ia boleh menjadi sebahagian daripada pelbagai kumpulan anomali kongenital yang kompleks.
Ia boleh dikaitkan dengan sindrom atau ia boleh berlaku dengan sendirinya.
Ia boleh menjejaskan hanya satu sisi, iaitu unilateral atau kedua-dua belah pihak, iaitu bilateral. Ia juga boleh menjejaskan sebahagian bibir sahaja, iaitu tidak lengkap atau keseluruhan bibir termasuk dasar hidung, iaitu lengkap.
Ia boleh terdiri daripada takuk bibir yang ringan, iaitu sumbing mikrobentuk, atau hanya sumbing pada lelangit lembut, kepada sumbing bibir, lelangit dan alveolus (gusi) yang penuh dengan semua masalah berkaitan seperti pendengaran, pertuturan, pertumbuhan gigi dan muka.
Oleh itu, pendekatan antara disiplin diperlukan untuk menjaga kanak-kanak sumbing.
Insiden CLP adalah 1:1000 dalam kalangan orang Kaukasia dan 1:500 dalam kalangan orang Asia.
Punca sumbing pada bayi tidak diketahui tetapi kemungkinan besar gabungan faktor genetik dan persekitaran. Ini bermakna jika terdapat sejarah keluarga yang mengalami sumbing, maka kemungkinan besar untuk mempunyai anak sumbing adalah lebih tinggi. Faktor persekitaran termasuk ubat-ubatan tertentu semasa kehamilan dan merokok serta alkohol. Terdapat banyak masalah yang berkaitan dengan sumbing bibir dan/atau lelangit.
Masalah yang Berkaitan dengan Bibir dan/atau Lelangit Sumbing
a. Masalah pemakanan.
Jika sumbing itu merangkumi lelangit dan lebar, maka bayi mungkin tidak dapat menghasilkan tekanan yang mencukupi untuk menghisap dengan berkesan terutamanya menyusukan bayi dan juga disebabkan oleh bukaan ke dalam hidung, susu boleh keluar dari hidung. Ia mungkin cukup teruk untuk menyebabkan kekurangan zat makanan dan aspirasi.
b. Kehilangan pendengaran dan mungkin jangkitan telinga
kerana mereka lebih mudah terkumpul cecair di telinga tengah.
c. Kesukaran pertuturan.
Orang yang mempunyai lelangit sumbing mempunyai risiko masalah pertuturan hidung dan artikulasi.
d. Masalah pergigian
seperti gigi yang cacat, tercabut atau hilang.
e. Sosialisasi dan masalah psikososial
termasuk kekurangan ikatan akibat penampilan luaran yang berbeza dan kesukaran berkomunikasi serta masalah harga diri, kemahiran sosial dan tingkah laku.
Masalah-masalah ini diuruskan oleh pasukan profesional penjagaan kesihatan yang mungkin termasuk pakar bedah plastik, pakar bedah maksilofasial, pakar pediatrik, doktor gigi pediatrik, pakar bedah ENT, pakar ortodontik, ahli terapi pertuturan, pekerja sosial, pakar genetik dan penyelaras jururawat. (lihat Carta 2 di bawah). Kebanyakan kanak-kanak sumbing yang menjalani pembaikan tepat pada masanya dengan parut yang minimum akan menjalani kehidupan sosial yang normal dengan masalah psikologi yang minimum. Walau bagaimanapun, kemungkinan besar kanak-kanak ini mempunyai masalah terutamanya semasa remaja di mana penampilan dan 'kehidupan normal' dilihat sebagai faktor yang paling penting. Pembedahan lain mungkin diperlukan seperti faringoplasti untuk meningkatkan pertuturan dengan lebih baik dan pembedahan ortognatik untuk membetulkan sebarang kecacatan rangka rahang tetapi pembedahan ini terutamanya yang kedua dilakukan pada tarikh yang lebih lewat apabila pesakit sumbing hampir dewasa. Beberapa pembedahan sentuhan yang lebih kecil untuk meningkatkan hasil seperti semakan bibir atau semakan hidung mungkin diperlukan.
Oleh itu, rawatan bermula pada peringkat bayi dan berterusan sehingga dewasa. Adalah lebih baik jika kanak-kanak ini dipantau secara berkala, sekurang-kurangnya sekali setahun untuk memastikan kesinambungan penjagaan dan untuk mengelakkan terlepas sebarang masalah yang mungkin dicegah atau diatasi lebih awal.
Rawatan pemulihan dan kaunseling psikologi boleh membantu individu sumbing berasa lebih baik tentang diri mereka sendiri. Interaksi dengan penghidap sumbing lain dalam kumpulan ibu bapa pesakit juga mungkin bermanfaat.
Pengurusan Sumbing Bibir dan/atau Lelangit oleh Profesional Penjagaan Kesihatan
a. Bayi yang mahir di lelangit harus diberi makan dengan lebih tegak untuk melancarkan penyusuan dan mengurangkan regurgitasi melalui hidung. Penggunaan botol khas juga boleh membantu. Penyusuan susu ibu adalah sukar jika terdapat sumbing di lelangit, kecuali dalam kes yang jarang berlaku. Walau bagaimanapun, masih boleh dan digalakkan untuk mengepam susu ibu dan menggunakannya untuk menyusukan bayi dengan botol khas.
b. Audiometri, iaitu pemeriksaan pendengaran, boleh dilakukan untuk melihat sama ada terdapat kehilangan pendengaran. Pengaliran cecair telinga tengah yang terkumpul boleh dilakukan oleh pakar bedah ENT pada masa yang sama dengan salah satu pembedahan lain, biasanya semasa pembaikan lelangit.
c. Penilaian dan terapi pertuturan mengikut keperluan adalah sebahagian daripada protokol pengurusan.
d. Ibu bapa dan kanak-kanak digalakkan secara aktif untuk menjaga kebersihan gigi sebaik sahaja gigi tumbuh dan pemeriksaan berkala dengan doktor gigi pediatrik dan rujukan kepada pakar ortodontik dilakukan jika perlu.
e. Bibir sumbing biasanya dibaiki dalam pembedahan pada usia kira-kira 3 bulan. Lelangit biasanya dibaiki antara usia 9 dan 18 bulan. Celah pada alveolus biasanya hanya dibaiki dengan cantuman tulang dari pinggul apabila kanak-kanak berumur kira-kira 7–10 tahun. Pendakap gigi mungkin diperlukan sebelum pembedahan ini.
